مزیت استعداد = هوش مصنوعی خلق انسانی؛ فرمولی برای رهبران کسبوکار و منابع انسانی
مزیت استعداد = هوش مصنوعی (AI) × خِلَقِ انسانی (HI): فرمولی برای رهبران کسبوکار و منابع انسانی
نوشتهی دیو اولریش
در ۲۸ اکتبر ۲۰۲۵
منابع انسانی و هوش مصنوعی
همچنان مدیریت افراد یکی از دغدغههای اصلی رهبران کسبوکار و منابع انسانی است. رشتهی منابع انسانی (و مدیریت) ریشه در مدیریت افراد در محل کار دارد. این تاریخچه شامل مباحثی چون روابط کارگری، کارایی و بهرهوری نیروی کار (مدیریت علمی)، روحیهی کارکنان (روابط انسانی)، دانش، مهارتها و توانمندیهای کارمندان (شایستگیها)، و تحلیلهای انسانی (سرمایهی انسانی) میشود.
اصطلاحات مختلفی برای توصیف افراد در محیط کار به کار رفته است: نیروی کار، کارمندان، کارگران، همکاران، کارکنان، گروه، تیم، اعضا، مهارتها و غیره. جملهی معروف «افراد بزرگترین دارایی ما هستند» تنها زمانی به «مزیت استعداد» تبدیل میشود که افراد دارای شایستگیها و تعهدی باشند که ارزشی برای تمام ذینفعان ایجاد کند. شکل ۱ نمونهای از کتابهایی را نشان میدهد که گستره و عمق دستور کار استعداد را برجسته کردهاند.
در سالهای اخیر، هوش مصنوعی (AI) وارد تمام جنبههای زندگی شده است: دستیاران صوتی مانند سیری و الکسا در انجام وظایف روزمره کمک میکنند، گوشیهای هوشمند به کامپیوترهای کوچکی تبدیل شدهاند، پزشکی شخصیسازیشده و تشخیصهای دقیق در درمان بیماریها رایج شدهاند، خودروهای خودران به حملونقل کمک میکنند، سرگرمی شامل بازیهای تعاملی و خدمات استریمشده است و خردهفروشی از طریق پیشنهادات هوشمند و خرید مجازی شکل گرفته است.
هوش مصنوعی جهان کار را هم تحت تأثیر قرار داده است: کارهای منابع انسانی از طریق هوش مصنوعی عاملمحور (Agentic AI) خودکار شدهاند و هوش مصنوعی تولید محتوا (GenAI) در فرآیندهای استخدام، غربالگری و حتی تولید متن، تصویر، موسیقی یا کد کمک میکند. در هستهی این فناوری، هوش مصنوعی اطلاعات را تقویت میکند — با یافتن، بهبود، شفافسازی و خلق ایدهها و با استفاده از الگوریتمها برای افزایش کارایی و اثربخشی در فرآیندهای منابع انسانی.
با این وجود، هنگامی که رهبران کسبوکار و منابع انسانی از هوش مصنوعی برای ایجاد استعداد استفاده میکنند، خِلَقِ انسانی — یعنی توانایی حل خلاقانهی مسائل با خیالپردازی، انعطافپذیری، قضاوت و همدلی — نه تنها باقی میماند، بلکه اهمیت بیشتری نیز پیدا میکند. بنابراین یک فرمول مکمل در حال شکلگیری است:
مزیت استعداد = هوش مصنوعی (AI) × خِلَقِ انسانی (HI)
توجه کنید که اینجا از عملگر ضرب () استفاده شده، نه جمع (+). اگر جمع میشد، مثلاً ۲/۱۰ هوش مصنوعی + ۸/۱۰ خِلَقِ انسانی برابر با ۱۰/۱۰ یا ۱۰۰٪ میشد. اما با ضرب، ۲/۱۰ × ۸/۱۰ برابر با تنها ۱۶/۱۰۰ است. این نشان میدهد که هر یک از این دو عنصر بدون دیگری، توانایی کلی استعداد را به شدت محدود میکند. شکل ۲، دوازده راه همکاری هوش مصنوعی و خِلَقِ انسانی را نشان میدهد که بحث قدیمی «فناوری پیشرفته در مقابل لمس انسانی» (high tech vs. high touch) را فراتر میبرد (از جمله آثار توماس دیونپورت، ساتیا نادلا، جان نیزبیت و شوشانا زوبوف).
HrAi
اگرچه همکاریها و همزیستیهای نشاندادهشده در شکل ۲ مورد بحث قرار گرفتهاند، اما هفت راه برای ادغام خِلَقِ انسانی و هوش مصنوعی به منظور خلق «مزیت استعداد» پیشنهاد میکنم — هر کدام همراه با یک پرسش بازتابی برای رهبران کسبوکار و منابع انسانی:
۱. هوش مصنوعی را یک تسهیلکننده در نظر بگیرید.
استفاده از هوش مصنوعی هدف نهایی نیست، بلکه وسیلهای برای بهبود استعداد است. هوش مصنوعی تولید محتوا (GenAI) و هوش مصنوعی عاملمحور (Agentic AI) زمانی مزیت استعداد ایجاد میکنند که فرآیندهای استعداد را اطلاعبخشیتر، بهتر و محصولمحور کنند تا ارزشی برای ذینفعان تحویل دهند.
پرسش بازتابی: هوش مصنوعی چگونه به من کمک کرده تا کارم را بهتر و سریعتر انجام دهم؟
۲. بر وظایف تمرکز کنید.
هر شغلی از وظایفی تشکیل شده که برای بهبود عملکرد به اطلاعات نیاز دارند. اکثر وظایف مبتنی بر اطلاعات میتوانند با هوش مصنوعی تسهیل شوند. برنامهریزی بر اساس «وظایف کاری» به جای «نیروی کار» به رهبران منابع انسانی و کسبوکار کمک میکند تا به چگونگی بهبود عملکرد با استفاده از هوش مصنوعی توجه کنند.
پرسش بازتابی: چه وظایفی را اکنون میتوانم با هوش مصنوعی بهتر یا سریعتر انجام دهم؟
۳. روابط را تقویت کنید.
استعداد بر بشریت استوار است؛ جایی که افراد با روابط شخصی، یکدیگر را دوست داشته و خدمت میکنند. روابط اصیل مستلزم حل اختلافات، حل مسئلهی مشترک و بیان احساسات است. روابط اصیل همچنین به معنای داشتن دوستانی است که بتوانیم با آنها به اشتراک بگذاریم، بحث کنیم و در لحظهی نیاز در دسترس باشیم. چنین روابطی شیمی مثبت، همکاری و انگیزه را تقویت میکنند. حتی اگر کار با هوش مصنوعی گاهی منجر به انزوا شود، رهبران میتوانند همکاری را از طریق تشویق به روابطی تقویت کنند که در آن اطلاعات هوش مصنوعی به اقدامهای اشتراکی تبدیل شود.
پرسش بازتابی: با چه کسی میتوانم همکاری کنم تا تصمیم بگیرم؟ چگونه میتوانم روابط اعتمادی با همکاران دورکارم بسازم؟
۴. به شهود خود اتکا کنید.
دادههای ارائهشده توسط هوش مصنوعی تصمیمگیری را بهبود میبخشد، اما همچنان نیاز به قضاوت شخصی دارد. در بیسبال، راهبردهای «منیبال» از معیارهای آماری (sabermetrics) برای پیشبینی عملکرد استفاده میکرد، اما به سرعت این معیارها توسط رقبا کپی شد و مزیت رقابتی از بین رفت. پیروزی نهایی به قضاوتی بازگشت که اگرچه از دادهها استفاده میکرد، اما بر شهود مبتنی بر تجربه تکیه داشت. به همین ترتیب، رهبران میتوانند از دادههای هوش مصنوعی استفاده کنند، اما نهایتاً بر اساس شهود و قضاوت ناشی از تجربه تصمیم بگیرند (مثل استیو جابز در مورد صفحهنمایش لمسی، هاوارد شولتز در مورد قهوهی لوکس، والت دیزنی در مورد پارکهای سرگرمی یا ایلان ماسک در مورد راکتهای قابل استفادهی مجدد).
پرسش بازتابی: شهود من با این اطلاعات چه میگوید که انجام دهم؟
۵. متخصصان منابع انسانی را در پروژههای هوش مصنوعی دخیل کنید.
مبالغ کلانی از پول و زمان در هر تابع کسبوکاری برای پیادهسازی هوش مصنوعی هزینه میشود. تیمهای مشورتی هوش مصنوعی باید شامل یک متخصص منابع انسانی باشند که مسائل ستون راست شکل ۲ — مواردی مانند اخلاق، همدلی، رابطهسازی و قضاوت انسانی — را در گفتوگوها مطرح کند.
پرسش بازتابی: الزامات و پیامدهای انسانی این پروژهی هوش مصنوعی چیست؟
۶. افراد را برای استفاده از هوش مصنوعی مهارتآموزی کنید.
تعداد کارمندانی که با هوش مصنوعی احساس راحتی میکنند باید افزایش یابد. با آموزش مهارتهای صحیح استفاده از هوش مصنوعی و ایجاد تجربیات موفق — حتی از کوچکترین موارد آغاز شود — میتوان ترسهای مرتبط با هوش مصنوعی را با اعتماد جایگزین کرد تا به مرور بخشی از کار روزمره شود.
پرسش بازتابی: چه مهارتها و تجربیات مثبتی برای اینکه کارمندان بتوانند از هوش مصنوعی استفاده کنند، لازم است؟
۷. بر اخلاق و ارزشها تکیه کنید.
اطلاعات هوش مصنوعی دارای سوگیری هستند. زمانی که هوش مصنوعی برای تصمیمگیری از دادههای موجود استفاده میکند، منابع آن دادهها ممکن است تحت تأثیر افرادی باشند که آنها را وارد کردهاند و یا نوع دادههای انتخابشده. آگاهی از ارزشهای افرادی که هوش مصنوعی را شکل میدهند، به رهبران کمک میکند تا این سوگیریها را شناسایی و کاهش دهند.
پرسش بازتابی: چه سوگیریها و ارزشهایی در این کار هوش مصنوعی نهفتهاند؟
جمعبندی
امروزه «استعداد» دیگر فقط «افراد» نیست. کشف راههایی برای ترکیب هوش مصنوعی و خِلَقِ انسانی، دستور کاری برای ایجاد «مزیت استعداد» است. هنگامی که استعداد ترکیبی از AI و HI باشد، پیامدهای مثبتی برای همهی ذینفعان خواهد داشت:
- کارمندان، کارآمدتر خواهند بود، کاری معناگذار پیدا میکنند و به پتانسیل کامل خود میرسند؛
- سازمانها، اهداف استراتژیک خود را محقق میسازند؛
- مشتریان، روابط بلندمدتتری خواهند داشت و سهمشان از بازار افزایش مییابد؛
- سرمایهگذاران، اعتماد بیشتری به درآمدهای آینده پیدا میکنند؛
- و جوامع، اعتبار و شهرت بهتری کسب خواهند کرد.
منبع:
Ulrich, Dave. “Talent Advantage = AI (Artificial Intelligence) HI (Human Ingenuity): A Formula for Business and HR Leaders.” October 28, 2025.
