مداخلات توسعه سازمانی (OD): نمونهها و بهترین روشها
مداخلات توسعه سازمانی (OD): نمونهها و بهترین روشها
Organizational development (OD) interventions
مقدمه
مداخلات سازمانی، اقدامات برنامهریزیشده و سیستماتیکی هستند که با هدف بهبود کارایی، سلامت و عملکرد کلی یک سازمان طراحی و اجرا میشوند.
مداخلات توسعه سازمانی، موتور محرک تغییرات اساسی در کسبوکارها هستند. این راهنما با مثالهای عملی و روشهای اثباتشده، چهار نوع مداخله کلیدی را نشان میدهد که میتوانند کارایی سازمان را متحول کنند. چه با چالش فرهنگ تیم روبرو هستید، چه نیاز به بازطراحی ساختار دارید، این متن سلاحهای لازم برای ایجاد تغییر مؤثر و پایدار را در اختیارتان میگذارد. ایدههای قدرتمندی که میتوانند آینده سازمان شما را دگرگون کنند، همینجا منتظر شما هستند.
در دنیای توسعه سازمانی، تغییر فرآیندی مداوم از کشف، تحلیل و اقدام است. یک مداخله مؤثر توسعه سازمانی میتواند یکی از بهترین مکانیزمها برای ایجاد تغییر تأثیرگذار و کمک به بهبود کارایی سازمان باشد.
مداخله مناسب چگونه کمک می کند
مداخله مناسب توسعه سازمانی میتواند به شما کمک کند تا مطمئن شوید که مشکلات درست را حل میکنید، به سرعت تغییر مطلوب خود دست مییابید و همچنین با هرگونه مقاومت مقابله میکنید. در این راهنما، انواع مختلف مداخلات توسعه سازمانی موجود برای تیمهای توسعه سازمان را بررسی میکنیم و در طول مسیر، توصیههای عملی برای اجرای آنها به شما ارائه میدهیم.
در قلب هر استراتژی توسعه سازمانی، میل به تغییر و رشد معنادار نهفته است. اما چه در یک استارتآپ کوچک کار کنید و چه در یک شرکت بزرگ، اجرای تغییر میتواند چالشبرانگیز باشد و بدون ریسک نیست.
فرآیند بهبود اثربخشی سازمانی میتواند به تصمیمات دشوار منجر شود و غیرمعمول نیست که مقاومت در برابر تغییر، مشکلات درگیر کردن کارکنان یا اصطکاک هنگام اجرای تغییر در مقیاس بزرگ در سراسر سازمان را مشاهده کنیم.
اگرچه تغییر میتواند به اشکال مختلفی آغاز شود، اما یکی از مؤثرترین و رایجترین ابزارهای مورد استفاده تیمهای برتر منابع انسانی و مدیریت تغییر، یک مداخله توسعه سازمانی است.
مداخلات هدف دارند تا اقدامات کلیدی در یک فرآیند تغییر را رسمی کنند و چارچوبی برای تغییر موفقیتآمیز فراهم آورند. در این راهنما، چهار نوع مداخله توسعه سازمانی را بررسی کرده و توضیح میدهیم که چگونه و چه زمانی ممکن است آنها را در سازمان خود به کار گیرید.
همچنین برخی نمونههای مداخله توسعه سازمانی را به اشتراک گذاشته و توصیهها و نکات عملی برای اجرای این مداخلات ارائه میدهیم. بنابراین، چه تازه با توسعه سازمانی آشنا شده باشید و چه از قبل مداخلهای در ذهن داشته باشید، در این راهنما چیزی برای شما وجود دارد.
مداخلات توسعه سازمانی (OD) چیست؟
مداخلات توسعه سازمانی به یک سری اقدامات یا فعالیتهای سیستماتیک و برنامهریزیشده اشاره دارد که برای بهبود اثربخشی کلی، سلامت و عملکرد یک سازمان طراحی شدهاند.
به زبان ساده، یک مداخله توسعه سازمانی فرآیندی است که در پاسخ به نیاز به تغییر، انجام میشود. ممکن است به دلیل ناکارآمدیهای موجود در نحوه همکاری و دستیابی سازمانتان به اهداف، ساختار سازمانی خود را به طور اساسی بازطراحی کنید.
اگر یک مشکل مداوم و مهم در نحوه عملکرد، نوآوری یا رشد سازمان خود شناسایی کنید، این اغلب یک نقطه محرک برای یک مداخله توسعه سازمانی است.
به عنوان مثال، اگر برای یافتن و حفظ استعدادهای مناسب مشکل دارید، تیمهای منابع انسانی و استخدام شما ممکن است از یک مداخله توسعه سازمانی برای شناسایی مشکلات مربوط به شرح شغل یا طراحی آن، ابتکارات تنوع، برابری و فراگیری (DEI) یا فرآیندهای onboarding و رضایت کارکنان استفاده کنند.
مداخلات توسعه سازمانی معمولاً در مقیاس وسیع هستند و طراحی شدهاند تا تأثیر عمدهای بر حوزههای کلیدی نحوه عملکرد سازمان شما داشته باشند. آنها برای تأثیرگذاری، نیاز به هماهنگی و تلاش چندین بخش و مشارکت رهبران ارشد دارند.
مداخلات توسعه سازمانی فرآیندی را دنبال میکنند که شامل شناسایی و بررسی مشکل، تشخیص بیشتر مسئله و سپس تدوین دقیق یک استراتژی با در نظر گرفتن افراد، فرآیندها و سایر عوامل سازمانی است.
پس از طراحی راهحل در قالب یک مداخله پیشنهادی، نوبت به چالش اجرای واقعی آن تغییر و سپس ارزیابی تأثیر راهحل میرسد.
در مثال فوق، تیم توسعه سازمان شما با تیمهای متأثر همکاری میکرد تا وضعیت را درک کرده و یک برنامه اقدام ایجاد کند که ممکن است سازمان را به طور اساسی تغییر دهد.
شاید کشف کنید که طراحی شغل یک مشکل است یا شکاف ارتباطی بین مدیریت ارشد و بقیه شرکت وجود دارد که باعث شده کارکنان شما احساس کنند شنیده نمیشوند و ارزشی برای آنها قائل نیستند.
یافتن راهحلی که به طور مناسب با چالشهای سازمانی مقابله کند، مستلزم بررسی و تحلیل دقیق مشکل موجود و افراد متأثر است.
در حالی که انجام یک مداخله توسعه سازمانی میتواند کمی طاقتفرسا باشد، با فرآیند مناسب میتوانید عملکرد سازمانی را بهبود بخشید، از افراد خود مراقبت کنید و تغییر پایدار ایجاد کنید.
مدیران تغییر، رهبران ارشد و متخصصان منابع انسانی اغلب کسانی هستند که مسئولیت رهبری یک مداخله توسعه سازمانی را بر عهده دارند.
چهار نوع مداخله توسعه سازمانی (OD) چیست؟
مداخلات توسعه سازمانی میتوانند اشکال مختلفی به خود بگیرند و معمولاً بر اساس تمرکز و اهدافشان به انواع مختلفی دستهبندی میشوند. برخی از انواع رایج مداخلات توسعه سازمانی عبارتند از:
مداخلات فرآیند انسانی:
این مداخلات بر بهبود پویایی گروهی درون سازمان و نحوه همکاری تیمها تمرکز دارند. مداخلات گروهی در اینجا رایج هستند، و مدیران تغییر فعال در این حوزه احتمالاً کارگاههایی برگزار کرده و مداخلات تیمسازی را تسهیل میکنند تا پویایی و روابط بین فردی در تیم را بهبود بخشند.
مداخلات فنی-ساختاری:
مداخلات توسعه سازمانی در این دسته معمولاً بر بهبود بهرهوری و عملکرد تیم با بهرهگیری از فناوری جدید و در نظر گرفتن ساختار سازمان متمرکز هستند. اقدامات متداول میتواند شامل استقرار ابزارهای جدید برای سادهسازی گردش کار تیم، خودکارسازی فرآیندها یا تغییر ساختارهای سازمانی به منظور حداکثر کردن کارایی و کاهش هزینههای سربار باشد.
مداخلات مدیریت منابع انسانی:
مداخلات مدیریت منابع انسانی معمولاً بر توسعه استعدادها، ایجاد برنامههای آموزشی کارکنان و همچنین کار روی نحوه جذب، پرورش و توسعه نیروی انسانی در سازمان شما تمرکز دارند. مداخلات مربوط به تنوع و سلامت نیز زیر این چتر قرار میگیرند و به همین دلیل، معمولاً توسط تیمهای منابع انسانی اجرا و هماهنگ میشوند.
مداخلات تغییر استراتژیک:
مداخلات توسعه سازمانی مرتبط با استراتژی میتوانند از جمله گستردهترین و تأثیرگذارترین مداخلات در بهبود عملکرد یک سازمان باشند. این نوع تغییر اغلب هدفی تحولآفرین دارد و معمولاً زمانی انجام میشود که بقای بلندمدت سازمان در خطر باشد یا تمایل به تغییر اساسی در نحوه عملکرد شرکت وجود داشته باشد.
اگرچه مداخلات دیگر توسعه سازمانی وجود دارند، همانطور که کامینگز و وورلی در کتابشان «توسعه سازمانی و تغییر، ویرایش نهم» اشاره کردهاند، اکثر مداخلات در چهار نوعی قرار میگیرند که در این راهنما شرح داده شد.
با این حال، این فهرست جامع نیست و این مداخلات توسعه سازمانی نیز متقابلاً منحصربهفرد نیستند. اقداماتی که سازمان شما برای ایجاد تغییر معنادار انجام خواهد داد، احتمالاً حاوی عناصری از انواع مختلف مداخلات خواهد بود.
هنگام بررسی اینکه کدام تغییرات و مداخلات ممکن است مؤثرترین باشند، سعی نکنید خود را فقط در یک نوع مداخله توسعه سازمانی محدود کنید یا به استراتژیهای سازمانی از پیش تعیین شده بسنده کنید.
در مورد وضعیت نهایی مطلوب ابتکار عمل توسعه سازمانی خود فکر کنید و یک تحلیل ریشهای دقیق انجام دهید تا مناسبترین مداخله(ها) را انتخاب کنید. پس از اجرا، کارایی اقدامات خود را ارزیابی کنید و برای استفاده از انواع دیگر مداخله در تلاش مستمر خود برای بهبود کارایی سازمانی، پذیرا باشید.
مداخلات فرآیند انسانی
قدیمیترین، شناختهشدهترین و پرکاربردترین مداخلات توسعه سازمانی، آنهایی هستند که بر فرآیندهای انسانی تمرکز دارند. این نوع مداخلات هدفشان بهبود پویایی بین فردی، گروهی و سازمانی است.
با چالشهای مربوط به فرهنگ تیم، ارتباطات یا حل تعارض بین تیمها و افراد مواجه هستید؟ تیمهای توسعه سازمان اغلب مداخلاتی به صورت آموزش مهارتهای نرم، برنامههای تیمسازی و بهبود روابط بین بخشهای مختلف اجرا میکنند.
این مداخلات میتوانند کمزحمت باشند، مانند برگزاری یک جلسه بازی هفتگی برای کارکنان تا پیوندها را عمیقتر کنند و یکدیگر را بهتر بشناسند. همچنین میتوانند شامل برنامههای بلندمدت برای حل تعارض و آموزش مهارتهای نرم، کمیتههای فرهنگ یا فرصتهای مربیگری و کوچینگ برای تیم شما باشند.
نمونههایی از مداخلات فرآیند انسانی
مداخلات فردی: مداخلات در سطح فردی میتوانند تأثیر عظیمی نه تنها بر شادی یا رضایت شغلی یک فرد، بلکه بر نحوه عملکرد کل سیستم داشته باشند. مداخلات فردی اغلب به شکل تعاملات یکبهیک طراحی شده برای بهبود نحوه ارتباط یک کارمند با کارش، تیمش و خودش هستند.
مداخلات تشکیل تیم: پویایی گروهی جنبه مهمی از عملکرد یک تیم است. مداخلات تشکیل تیم بر کمک به بهبود آن پویاییها، ایجاد همسویی و کمک به شناخت عمیقتر اعضای گروه از یکدیگر در یک محیط امن متمرکز هستند.
مداخلات بینگروهی: وقتی دو بخش مختلف در سازمان شما در همکاری با یکدیگر مشکل دارند، یک مداخله بینگروهی گام مناسبی است. ترسیم نحوهای که دو تیم مایل به همکاری هستند و تعمیق درک از چالشها و جزئیات کار هر گروه میتواند به بهبود وضعیت و افزایش کارایی کمک کند.
نکاتی برای مداخلات فرآیند انسانی
یک اندازه برای همه مناسب نیست: هر زمان که با افراد کار میکنید، مهم است به خاطر داشته باشید که هر فرد متفاوت است و آنچه برای یک تیم یا فرد جواب میدهد ممکن است برای دیگری کارساز نباشد.
این یک فرآیند مستمر است: یک اشتباه رایج که در سازمانهای در حال اجرای تغییر دیدهام، این است که فرض کنند یک مداخله واحد یک مشکل را برای همیشه حل میکند. فرآیندهای انسانی همگی درباره روابط بین افراد و تیمها هستند. مانند هر رابطهای، این روابط نیاز به پرورش در طول زمان دارند.
مدیران خود را توانمند سازید: در حالی که مداخلات در مقیاس بزرگ از تحقیق، تحلیل و نظارت یک مدیر تغییر سود میبرند، برخی تغییرات میتوانند از سرعت بهرهمند شوند. در سطح فرآیند انسانی، مدیران خط مقدم اغلب اولین کسانی هستند که مسائل را میبینند و فرصتهایی برای تغییر شناسایی میکنند.
حلقههای بازخورد حیاتی هستند: سیستمهای انسانی پویا و دائماً در حال تغییر هستند. بدون حلقههای بازخورد، امکان نادیده گرفتن مسائل یا فرصتهای درون آن سیستمها وجود دارد.
مداخلات فنی-ساختاری:
مداخلات فنی-ساختاری هدفشان همسو کردن بهتر ساختار، فناوری و فرآیندهای یک سازمان با اهداف و مقاصد آن است. مداخلات توسعه سازمانی در این حوزه میتوانند از جمله گستردهترین مداخلات برای هر تیم توسعه سازمانی باشند و اغلب زمانی به کار گرفته میشوند که تغییر برای بقای یک شرکت یا حفظ مزیت رقابتی ضروری به نظر میرسد.
رشد پایین، بازار به سرعت در حال تغییر یا عملکرد ضعیف حوزههای کلیدی یک کسبوکار؟ این موارد میتوانند محرکهایی برای یک مداخله فنی-ساختاری باشند.
وظایفی مانند بازسازی سازمانی، بازطراحی فرآیند، غنیسازی شغل یا حتی کوچکسازی زیر این چتر قرار میگیرند. دیگر مداخلات رایج برای تیمهای توسعه سازمان شامل اجرای ابزارها و فناوریهای جدید برای بهبود کارایی، سادهسازی گردش کار و آیندهپژوهی شرکت است.
نمونههایی از مداخلات فنی-ساختاری
بازسازی سازمانی: بازسازی یک سازمان به معنای بازاندیشی در نحوه ساختار و عملکرد بخشی یا کل نیروی کار شماست. چه کسی به چه کسی گزارش میدهد؟ کدام بخشها زیر نظر کدام مدیر قرار میگیرند و چه کسی مسئول تصمیمگیریهایی است که بر حوزههای مختلف کسبوکار تأثیر میگذارد؟
مهندسی مجدد فرآیندهای کسبوکار (BPR): BPR فرآیندی برای بازطراحی اساسی نحوه عملکرد سازمان شماست. این یک مدل جامع برای تحلیل، بازطراحی و بهینهسازی فرآیندهای سازمانی شما به منظور بهبود عملکرد کسبوکار است.
مداخلات طراحی کار: مداخلات طراحی کار زمانی استفاده میشوند که یک سازمان مایل است محتوا یا سازماندهی کار و مسئولیتهای منتفل بر کارکنان یا بخشهای فردی را بهبود بخشد.
نکاتی برای اجرای یک مداخله فنی-ساختاری
فرآیندهای فعلی خود را مستند کنید: قبل از شروع اجرای یک فرآیند جدید، مطمئن شوید زمان کافی برای درک نحوه عملکرد فعلی سازمان خود اختصاص دهید.
از یک چارچوب اثباتشده استفاده کنید و تحقیق کنید: تغییر ساختار یا فرآیندهای یک سازمان بزرگ کاری دشوار است، اما شما اولین فردی نیستید که با این چالش مواجه شدهاید. بر چارچوبهای اثباتشده و کار متفکران، کارشناسان و سازمانهای دیگر تکیه کنید.
برای استخراج سریع و مشارکتی بینشها، کارگاه برگزار کنید: هنگام فکر کردن در مورد معرفی فرآیندهای جدید، ضروری است که ابتدا یک مشکل را به درستی بررسی و تشخیص دهید.
مداخلات مدیریت منابع انسانی (HRM):
مداخلات مدیریت منابع انسانی بر توسعه و مدیریت منابع انسانی درون سازمان متمرکز هستند. نمونهها شامل بهبود فرآیندهای استخدام، ایجاد و تقویت تنوع، بهبود فرآیندهای مدیریت عملکرد و ایجاد فرصتهایی برای توسعه شغلی است. افراد یکی از مهمترین بخشهای نحوه عملکرد یک سازمان هستند و مداخلات مدیریت منابع انسانی طراحی شدهاند تا مستقیماً بر افرادی که در شرکت شما کار میکنند تأثیر بگذارند.
نمونههایی از مداخلات مدیریت منابع انسانی
مداخلات سلامت کارکنان: کارکنان سطوح بالایی از فرسودگی شغلی را گزارش میدهند و مدیران متوجه میشوند که گزارشهای مستقیم آنها احساس فشار یا استرس دارند. این زمان مناسبی برای یک مداخله سلامت کارکنان است.
مداخلات مدیریت عملکرد: مدیریت و امیدوارانه بهبود عملکرد تیم شما در طول زمان برای هر کسبوکار موفقیتی ضروری است. اما اگر متوجه شوید مشکل عملکرد ضعیف کارکنان یا فقدان فرآیند برای ردیابی و بهبود عملکرد تیم شما وجود دارد چه؟ زمان یک مداخله مدیریت عملکرد فرا رسیده است.
مداخلات توسعه استعدادها: با رشد شرکت و تغییر نقشها، غیرمعمول نیست که متوجه شوید تیم شما شکاف مهارتی دارد که نیاز به پر شدن دارد. ممکن است دریابید که یک بازار در حال تغییر به این معنی است که شایستگیهای کلیدی نیاز به بهروزرسانی یا پشتیبانی با آموزش جدید دارند.
نکاتی برای اجرای مداخلات مدیریت منابع انسانی
افراد را در سراسر سازمان درگیر کنید: هر مداخلهای که مستقیماً بر تیم شما تأثیر میگذارد، باید سطحی از مشارکت از جانب افراد متأثر را دریافت کند.
فرآیند خود را با داده پشتیبانی کنید: مداخلات فرآیند انسانی گاهی میتوانند با دادههای کیفی آغاز شوند: حکایاتی درباره احساسات افراد تیم یا احساسات درونی مدیریت درباره فرسودگی شغلی یا استرس.
اندازهگیری شاخصهای کلیدی عملکرد (KPI) کارکنان را قبل از نیاز به مداخله شروع کنید: در حالی که پیشبینی برخی چالشها دشوار است، تیمهای منابع انسانی در موقعیت خوبی هستند تا به طور پیشدستانه مشارکت جویند، شادی کارکنان را کنترل کنند و برای تغییر گستردهتر آماده شوند.
مدیران خط مقدم را به طور مناسب مجهز کنید: مدیران در سراسر سازمان شما بخشهای حیاتی در موفقیت هر مداخله مدیریت منابع انسانی هستند.
مداخلات تغییر استراتژیک:
در حالی که دیگر مداخلات توسعه سازمانی میتوانند در سطح فردی تا گروه کوچک عمل کنند، مداخلات تغییر استراتژیک دامنه وسیعتری دارند. این مداخلات برای تحلیل و بازتعریف اساسی نحوه عملکرد یک سازمان یا آنچه امید به دستیابی آن دارد، طراحی شدهاند.
نمونههایی از مداخلات تغییر استراتژیک
مداخلات تغییر تحولآفرین: نمونههایی از مداخلات برای تغییر تحولآفرین شامل بازطراحی سازمانی از بالا به پایین است، شاید در پاسخ به یک محیط در حال تغییر، یک چرخش اساسی یا تمایل به ایجاد تغییر معنادار در فرهنگ.
مداخلات تغییر مستمر: مداخلات تغییر مستمر طراحی شدهاند تا به یک سازمان کمک کنند تا بهبودهای جزئی را به طور مستمر ایجاد کند.
مداخلات تغییر فراسازمانی: تغییر فراسازمانی به مداخلاتی اشاره دارد که در آن دو یا چند سازمان درگیر هستند. ادغام و تملکها زیر این چتر قرار میگیرند، اگرچه مشارکتهای تجاری عمده نیز نمونهای از وظیفهای هستند که ممکن است نیاز به یک مداخله توسعه سازمانی داشته باشد.
نکاتی برای اجرای مداخلات تغییر استراتژیک
سیستمها و ساختار سازمانی خود را ترسیم کنید: قبل از تصمیمگیری در مورد مقصد سازمان، به دیدگاه روشنی از موقعیت فعلی خود نیاز دارید.
از کمک خارجی استفاده کنید: اجرا یا حتی تصمیمگیری برای انجام یک تغییر استراتژیک عمده، تعهد قابل توجهی است.
به یاد داشته باشید که تغییرات بزرگ زمانبر هستند (و گاهی اوقات چندین مداخله لازم است): تغییرات استراتژیک میتوانند شامل زیر و رو کردن نحوه عملکرد شرکت، تفکر درباره فرهنگ آن یا نحوه قرارگیری آن در بازار باشد.
نکات بیشتر برای یک مداخله توسعه سازمانی موفق
- وضعیت فعلی کسبوکار را به دقت ارزیابی کنید.
- علت ریشهای مشکل خود را بیابید.
- هدف و وضعیت نهایی مشخصی داشته باشید.
- مداخلات را با اهداف سازمانی همسو کنید.
- از حالت ایدهآل آینده به عقب کار کنید.
- به طور مؤثر ارتباط برقرار کنید.
- از فلج تحلیلی برحذر باشید.
- شروع کنید!
- نیازی نیست هر تغییری یک مداخله بزرگ داشته باشد.
- رهبران یکپارچه هستند.
- بار کاری اضافی تغییر را تصدیق کرده و متناسب با آن برنامهریزی کنید.
- از معیارهای قابل اندازهگیری برای موفقیت استفاده کنید.
- از ابزارها برای پشتیبانی از فرآیند خود استفاده کنید.
- ارزیابی و تنظیم کنید.
نتیجهگیری
مداخلات توسعه سازمانی یک ابزار کلیدی برای هر شرکتی است که میخواهد عملکرد سازمانی را بهبود بخشد، رقابتی باقی بماند و تغییر معنادار ایجاد کند.
خواه پیدا کردن راههایی برای بهبود توسعه کارکنان، اجرای ابزارهای جدید یا بازسازی اساسی تیم شما باشد، امیدواریم این راهنما به شما کمک کند تا اولین گامها را در ایجاد استراتژی مداخله خود بردارید.
در تجربه من، در حالی که تمایز بین انواع مختلف مداخلات گروهی برای درک نقش توسعه سازمانی و ابزارهای موجود مفید است، آنها متقابلاً منحصربهفرد نیستند.
به عنوان مثال، رفع یک مشکل پیچیده مانند رضایت پایین کارکنان ممکن است شامل ترکیبی از استراتژیهای تغییر فرآیند انسانی، مدیریت منابع انسانی و سایر استراتژیهای تغییر باشد. همانند هر فرآیند تغییر، راهحلهای استفاده شده باید به مشخصات چالش و موقعیتی که با آن روبرو هستید پاسخ دهند.
استراتژی مداخله توسعه سازمانی خود شما احتمالاً حاوی عناصری از انواع مختلف مداخلات خواهد بود و در حقیقت، مداخلات توسعه سازمانی زمانی موفقتر هستند که متناسب با سازمان مورد نظر و مشکلاتی که با آن مواجه است، سفارشی شده باشند.
https://www.sessionlab.com/blog/od-interventions/
