سیستم مزایا و انوع مزایا

سیستم مزایا

  • طراحی خوب مزایا برای کارکنان، موجب جذب، حفظ و انگیزش آن­ها می­شود.
  • مزایای متنوع، امکان انطباق با نیازهای متنوع کارکنان را دارد.
  • مزایا انواع گوناگونی دارند: مزایای ایمنی (همچون طرح­های امنیت اجتماعی و بازنشستگی)، بیمه­ای مثل هزینه درمان، هدایا، قانونی، سازمانی
  • معمولا سازمان­ها به ازای هر 100 ریالی که برای جبران خدمات صرف می­کنند، 30 ریال هم به عنوان مزایا ارائه می­دهند.
  • سیستم مزایای باید تفاوت نیازها و ترجیحات افراد را در نظر بگیرد تا اثربخشی بالایی داشته باشد.
  • برای این منظور می­توان از روش سلف سرویس (cafeteria – style or flexible plans) استفاده کرد.
  • سلف سرویس مزایا: مجموعه متنوعی از مزایا ارائه می­شود تا کارکنان از میان آن­ها سقف مشخصی را متناسب با اولویتشان انتخاب کنند).

مزایای قانونی

  • طرح امنیت اجتماعی (Social Secutiry): انواع بیمه­های بازنشستگی، از کارافتادگی، درمانی و بیمه­های درمان تکمیلی
  • بیمه بیکاری (unemployment insurance): تا زمان یافتن کار جدید
  • مرخصی خانوادگی یا والدینی: مرخصی بدون حقوق به ازای تولد فرزند یا انجام امور فرزندخواندگی یا مراقبت از اعضای بیمار خانواده
  • مرخصی استعلاجی(medical leave): مرخصی با حقوق یا بی حقوق به کارمند بیمار
  • مرخصی با حقوق: مرخصی برای تفریح و تجدید قوا
  • تعطیلات با حقوق(paid holidays): متناسب با فرهنگ و آداب و رسوم، روزهایی از هفته تعطیل اعلام شده و بابت آن به کارکنان حقوق تعلق می گیرد.

مزایای سازمانی

  • برنامه رفاهی کارکنان(Employee Wellness Program (EWP)):
  • برنامه­ های همچون تنظیم وزن، فشار خون، سطح کلسترول، ترک دخانیات، ورزش و تغذیه و تناسب اندام
  • برنامه­ های کارمند یاری(Employee Assistance Programs (EAPs)) یک نوع از این مزایا می باشد که طی آن به کارکنان و خانواده هایشان در زمینه مشکلات خانوادگی، مالی و اعتبار مشورت و کمک­ های لازم ارائه می­شود.
  • بیمه عمر(Life insurance ): پرداخت کل هزینه بیمه عمر یا قسمتی از آن
  • کمک هزینه آموزش: تقبل قسمتی از شهریه فرزندان کارکنان
  • مهد کودک و خانه سالمندان: فراهم کردن امکاناتی همچون مهد کودک برای کارکنان یا پرداخت تمام یا قسمتی از این هزینه ­ها
  • کمک هزینه مسکن: تعلق کمک هزینه مسکن در کلان­ شهرها به کارکنان و تقبل هزینه های مسکن برای کارکنان اعزامی خود به شهرهای گران
  • هدیه روز تاسیس:
  • برخی از شرکت­ها روز تاسیس خود را جشن می­گیرند و هدایایی به کارکنان اهدا می­کنند.
  • در برخی از سازمان­ها به خاطر تقویت روحیه همکاری برای کارکنان هدیه تولد نیز تخصیص می­یابد.
  • وام: تعلق وام ­هایی همچون وام ضروری، مسکن، خرید خودرو یا تجهیزات به کارکنان
  • اعیاد: پرداخت هدایایی در برخی از اعیاد همچون نوروز، غدیر، قربان، فطر، مبعث، و روز زن و مرد به کارکنان
  • بن: تخصیص بن به صورت کارت اعتباری برای خرید لباس و کالا
  • حق ایاب و ذهاب: معمولاً زمانی که کارگاه یا محل کار در خارج از شهر است
  • حق سنوات خدمت(Severance pay ): پرداخت یا ذخیره مبلغی سالانه به عنوان سنوات خدمتی به فرد که معادل یک یا دو ماه حقوق در سال است
  • طرح­های (K) 401: طبق این طرح کارکنان بخشی از حقوق خود را قبل از کسر مالیات در اختیار کارفرما می­گذارند تا پس از بازنشستگی اصل پول و سود حاصل از آن را دریافت کنند.
  • چتر نجات طلایی(Golden parachute ): یکی از مزایای متداول برای مدیران ارشد که اگر شرکت توسط شرکت دیگری خریداری شود از آن­ها حمایت کند. با این مزیت آن­ها پس از ادغام شرکت، پست خود را در شرکت ادغام شده نیز خواهند داشت
  • بیمه مسافرت: یکی از مزایایی است که شرکت­ها برای وقایع فوت فرد در ماموریت ارائه می­کنند

سازمان برای اهرم کردن مزایای خود، چه می‌توانند انجام دهند؟

۱) از کارکنان نظرسنجی کنند و داده‌های حاصل را تحلیل نمایند تا یاد بگیرند چه مزایایی ارزشمندتر است، چه تفاوتی بین کارکنان در مورد مزایا وجود دارد و کارکنان چه چیزی می‌خواهند که سازمان به آن‌ها ارائه نمی‌دهند. مراقب باشید، زیرا انجام نظرسنجی انتظاراتی در مورد احتمال تغییر در مزایا یا بهبود آن‌ها ایجاد می‌کند. بنابراین سازمان باید یک هدف و برنامه عمل (اقدام) روشن مبتنی بر نتایج نظرسنجی داشته باشد. هدف از انجام نظرسنجی را به اطلاع کارکنان برسانید و اجازه دهید آن‌ها از انتظارات و زمان آنها آگاه باشید.

۲) مزایای سازمان خود را در برابر مزایا سازمان‌های دیگر در صنعت خود، محک بزنید. به دنبال شکاف‌هایی باشید که رقبای شما را یا عقب می‌اندازد یا آن‌ها را هدایت می‌کند. ترکیب این اطلاعات با دانش در مورد اینکه چه مزایایی برای کارکنان ارزشمند است، به تصمیم‌گیری در مورد مزایای پیشنهادی و این‌که کدام مزایا برای کارکنان آینده مهم است، کمک خواهد نمود.

3) هم‌راستایی (هماهنگی) مزایا با استراتژی، ارزش‌ها و فرهنگ سازمانی به تقویت تعهد کارکنان و حسی (درکی) از هدف و عجین شدن کمک می‌کند. برای مثال، اگر ارزش‌های سازمان شما، مشارکت در جامعه محلی باشد، فرصت‌های داوطلبانه را برای کارکنان سازماندهی نمایید. تحقیقات انجمن مدیریت منابع انسانی نشان دادند وقتی یک برنامه به رسمیت شناختن(Employee Recognition) کارکنان با ارزش‌های سازمانی گره خورده است، متخصصان منابع انسانی متوجه می‌شوند که این برنامه یک بازده سرمایه‌گذاری را ایجاد می‌کنند که بر القا و تقویت ارزش‌های شرکت، حفظ یک برند کارفرمای قوی و رسیدن به اهداف یادگیری و توسعه، تأثیر زیادی دارد

4) برای کمک به مدیریت هزینه مزایا، استراتژی‌ها اجرا شوند. برای مثال برای کنترل هزینه‌های مراقبت از سلامت، برنامه‌های سلامت تحت هدایت مشتری ارائه شود و فرهنگ سازمانی ایجاد شود که سلامت و رفاه سازمانی را ارتقا دهد. همچنین برای همه مزایای سازمانی خود، یک تحلیل هزینه- مزیت(Cost-benefit analysis) انجام دهید.

5) استراتژی اطلاع رسانی در مورد مزایای خود را بررسی کنید تا مطمئن شوید که به وسیله کارکنان فهمیده شده و مورد استفاده قرار می‌گیرد. برای مزایایی که کمتر فهم (درک) شده و کمتر استفاده می‌شوند، استراتژی اطلاع رسانی­شان را اصلاح کنید و برای آنها ابلاغیه‌های ارسال نمایید.

در بازار استعداد رقابتی امروز، برای سازمان‌های ضروری است که در مورد مزایایی که به عنوان بخشی از استراتژی پاداش جامع خود ارائه می‌دهند، تصمیم‌های آگاهانه و استراتژیک بگیرند.

مراحل حیاتی برای اطمینان از این‌که نیازهای جاری و آتی سازمان تأمین می‌شود عبارتند از:

  • استفاده از منابع گوناگون به منظور به‌روز بودن روند مزایا،
  • استراتژی‌های نوآورانه،
  • ارزیابی مستمر تناسب مزایای ارائه شده با فرهنگ سازمان.


متخصصان منابع انسانی و سازمان‌ها می‌توانند از سؤالات زیر برای ارزیابی مزایای پیشنهادی خود و تصمیم‌گیری استراتژیک در مورد مزایا، بهره بگیرند.